I. Saplantının Psişik Anatomisi ve Sfenksin İllüzyonu İnsan bilincinin en karmaşık çıkmazlarından biri, zihnin bir nesneyi, kişiyi ya da ideali varoluşsal bir kurtuluş eksenine oturtarak ona saplantı derecesinde bağlanmasıdır. Bu durum biyolojik düzeyde dopaminerjik sistemin hedefi değil, "arama ve ele geçirme sürecini" aşırı ödüllendirmesiyle başlar; fakat psikanalitik düzlemde çok daha derin bir yarılmaya işaret eder. Saplantı nesnesi, kendi çıplak gerçekliği içinde arzulanan bir varlık değildir; o, öznenin kendi içsel eksikliğini, bastırılmış hakikatini ve onaylanmamış benliğini temize çekeceğine inandığı metaforik bir sfenkstir . Yol ayrımında bekleyen sfenks, bilincin yüzleşmekten kaçındığı gölgesidir. İnsan, kendi hakikatini doğrudan sahiplenme cesareti bulamadığında, varoluşsal meşruiyetini sfenksin onayına bağlar. "Eğer onun bilmecesini çözersem, eğer o ulaşılamaz nesneyi fethedersem, nihai özgürlüğüme kavuşacağım" yanılsaması, zihnin geliştirdiği...
Suyun Yüzeyindeki Yanılsama ve Nedenler Ağı Kendimi bildim bileli, belli bir kuvvetin etkisiyle sürüklenen cisimleri bir köşeye çekilip uzun uzun izlemeyi severim. Çocukluğumdan kalma bir alışkanlıktır bu; nesnelerin katı gerçekliğine çarpmadan önce, hareketin ardındaki gizli koreografiyi çözmeye çalışmak... Yağmur sonrası sokakta birikmiş çamurlu bir suyun üzerinde usulca kayan çelimsiz bir dal parçasını, içinde kürekçilerin ter döktüğü bir kayığa benzetirdim. Sert bir sonbahar poyrazının havada savurduğu şeffaf bir naylon poşetin sersemce çırpınışlarında telaşlı bir yaban arısının ya da yolunu kaybetmiş bir sineğin telaşını görürdüm. Gökyüzünde ağır ağır alçalan bir martı tüyü, benim gözümde avına kilitlenmiş bir kartalın süzülüşünden farksızdı. Zihnim o yaşlarda bile bu cisimlerin cansız olduğunu ayırt ederken daima arkalarındaki güç kaynağını hesaba katıyordu. Akıntıyı keserseniz dal dururdu; rüzgâr dindiğinde poşet çamura yapışırdı. Canlıları ise bambaşka bir dokunulmazlı...
(Sahne alacakaranlıktır. Arka planda devasa, henüz tamamlanmamış bir yapının iskeleleri ve bu iskeleleri yıkan rüzgârın uğultusu duyulur. Karakter, ellerinde toza ve harca bulanmış çizimler, bir an durur. Rüzgâra karşı göğsünü gererek, kendi içine söyler gibi başlar; ama sesi giderek mekânı dolduran bir kararlılığa ulaşır.) (Derin bir nefes alır, elindeki kâğıtlara bakar) "Bana zamanın sakin bir nehir gibi aktığını söyleyenler, hiç bu caddenin tozunu yutmamış olanlardır. Bakıyorlar ama görmüyorlar... Her gün yanından geçip gittikleri bu binaların, bu kararların, bu hayatların aslında donmuş birer mazeret olduğunu anlamıyorlar. Siz burayı bitmiş bir şehir sanıyorsunuz, değil mi? İşlerin bittiğini, defterlerin kapandığını, kaderin çoktan mühürlendiğini... Oysa ben adımlarımı attıkça ayaklarımın altındaki o çatırdayan sesi duyuyorum. Bugün dediğiniz şey, geçmişin molozlarıyla geleceğin kavgasıdır! Bir yanımda, daha harcı kurumadan yıkılan, gürültüyle devrilen o mağrur taslaklar...
Yorumlar