Kayıtlar

kapitalizm etiketine sahip yayınlar gösteriliyor

Sessizliğin Maliyeti, Mülkiyetin Sınırları ve Sokağın Uzun Belleği

Resim
  Modern kentin sokakları iki karşıt kuvvetin kesişim noktasında şekillenir: Bir yanda hayatı her sabah yeniden kuran, emeğini kiralayan, barınacak bir çatı ve geleceğini kuracağı bir sınıf arayanların çıplak varlığı; diğer yanda ise bu varlığı bir bilançoya, tahvil getirisine veya istikrar grafiğine indirgemek isteyen mülkiyet ve sermaye mantığı. 2026 yılının sonbaharında Avrupa kıtasının batı ucundan doğu Akdeniz havzasına kadar uzanan coğrafyaya bakıldığında, krizin adı yer yer değişse de meselenin özü değişmemektedir. Fransa’da banliyö liselerinden başlayıp ulusal bulvarlara taşan öfke; İspanya’da fonların eline geçen kiralık konutların kapısına dayanan tahliye memurlarına karşı yükselen barikatlar; Almanya’da yükselen aşırı sağın gölgesinde sosyal devletin geri çekilişine verilen dağınık ama tedirgin tepkiler; ve nihayet Türkiye’de, aynı yakıcı çelişkilerin yaşandığı fakat sokak kapısının demir sürgülerle kapatıldığı bir mutlak sessizlik rejimi... Bu manzara, çağdaş kapital...

Büyük dil Modelleri ve Su Krizi

Resim
        Büyük dil modelleri üzerine yürütülen tartışmalar genellikle hız, doğruluk ve yaratıcılık ekseninde ilerliyor. Oysa bu teknolojinin ardında, çoğu zaman görünmez kılınan maddi bir altyapı yer almaktadır: veri merkezleri ve onların yoğun su tüketimi . Yapay zekâ sistemlerinin eğitimi ve çalıştırılması sırasında oluşan ısıyı dengelemek için kullanılan soğutma sistemleri , ciddi miktarda suya ihtiyaç duyar. Bu durum, dijitalleşmenin “temiz” ve “soyut” olduğu yönündeki yaygın algıyı sorgulamayı gerektirmektedir.     Güncel örnekler, tek bir büyük modelin eğitiminin yüz binlerce litre su tüketebildiğini göstermektedir. Bu su, çoğu zaman yerel ekosistemlerden çekilir ve özellikle kuraklık riski taşıyan bölgelerde ekolojik baskıyı artırır. Teknolojinin merkezsiz ve bulut temelli yapısı, bu tüketimi kullanıcıdan gizler; bir soru sormanın ardında yatan fiziksel maliyet çoğu zaman fark edilmemektedir.    Burada ortaya çıkan çelişki dikkat çekicidi...

Canavarlar, Kapılar ve Kapitalizmin Bilinçdışı: Bir Şirket Ontolojisi

Resim
  Sermayenin dönüşümü ve Sevimli Canavarlar (Monsters İnc) Sinema,popüler kültür ürünü olsun olmasın, çoğu zaman iddia edildiği gibi sadece bir "eğlence" aparatı ya da yaratıcısının zihnindeki berrak fikirlerin bir projeksiyonu değil. Aksine, bir sanat eseri, içine doğduğu toplumsal formasyonun, ekonomik yapının ve tarihsel krizlerin "bilinçdışı bir haritası" olarak işlev görüyor.Buna göre bu perspektiften bakıldığında, Pixar’ın 2001 yapımı Monsters, Inc. (Sevimli Canavarlar) filmi,çocuksu bir neşenin ötesinde, kapitalist üretim biçiminin, küreselleşmenin ve özneleşme süreçlerinin en mahrem kodlarını barındıran bir alegori olarak incelenmeyi hak eden özellikler barındırıyor. Bu yazıda, bir animasyonun renkli piksellerinin altındaki o "kurucu katmanı" (siyasi ve ideolojik motifleri) deşifre etmeye çalışırken; somuttan soyuta, fabrikadan küresel pazara ve nihayetinde insan ruhunun derin çelişkilerine uzanan bir rota izleyeceğiz.Bu bağlamda Disney dünyasın...

Yapay Zeka :Dalkavukluğun Riskleri Üzerine

Resim
 ChatGPT'nin Ruhu: OpenAI'nin İnsan Zihninin Labirentinde Kayboluşu ve Kendini Arayışı Giriş:Yapay Zekanın Beklenmedik Yüzüyle Karşılaşmam Yapay zeka devrimini yıllardır yakından takip ediyorum. Silikon Vadisi'nin parlak vaatlerini, trilyon dolarlık değerlendirmeleri ve "dünyayı değiştirme" iddialarını dinleyerek sayısız saat geçirdim. Ancak geçtiğimiz günlerde Gazete Oksijen'de okuduğum New York Times kaynaklı bir haber, beni tüm bu koşturmacanın ortasında durup derin bir nefes almaya zorladı. Bu haber, teknoloji dünyasının bildik "büyüme ve etkileşim" hikayesinin karanlık bir yüzünü, insan psikolojisi üzerindeki derin ve öngörülemeyen etkilerini bütün çıplaklığıyla gözler önüne seriyordu. Hikayenin merkezinde, yapay zeka çağının öncüsü OpenAI vardı. New York Times makalesine göre şirket, bir yandan tarihin en hızlı büyüyen ürününü yönetme baskısı altında ezilirken, diğer yandan bu ürünün bazı kullanıcılarını nasıl tekinsiz bir psikolojik girdaba s...

Nüfusu değil, sistemi dönüştürelim!

Resim
  GİRİŞ Nüfusun Kutsal Emri: Kadın Bedenine Yönelik Yeni Baskı Biçimleri Nüfus, tarih boyunca yalnızca demografik bir veri kümesi değil; aynı zamanda egemen aklın gücünü test ettiği, bedenleri hizaya soktuğu ve geleceği kontrol altına alma arzusunu meşrulaştırdığı bir alandır. Her toplum kendi gelecek tahayyülünü, o geleceğe kaç kişiyle varılacağını planlayarak inşa eder. Ancak bu planlama, çoğu zaman “kaç kişi” sorusunun ötesine geçip, “kim doğurmalı”, “ne zaman doğurmalı” ve “neden doğurmalı” sorularına dönüşür. İşte bu noktada, nüfus politikaları artık bir teknik alan olmaktan çıkar; kadın bedenini hedef alan politik bir müdahale biçimine evrilir. Günümüzde Japonya’dan Almanya’ya, Türkiye’den Macaristan’a kadar birçok ülke, doğurganlık oranlarındaki düşüşü gerekçe göstererek doğumları teşvik eden yeni stratejiler geliştiriyor. Aile politikaları, vergi indirimleri, çocuk bakım destekleri ve doğum izinleri gibi uygulamalarla süslenen bu stratejilerin görünüşteki amacı "toplumu ge...

Kapitalizmin Kuşatmasında Kuzey Kore: Alternatif Bir Yol Mümkün mü?

Resim
  1: Uluslararası Kapitalizmin Gölgesinde Kuzey Kore’ye Bakmak “Tarihin gaddar bir aynası var. Ona baktığınızda, dünyanın geri kalanı görkemli salonlarda dans ederken, kapının ardında sessizce açlık çekenlerin yüzlerini de görmek zorunda kalırsınız.” İşte bu ayna, Kuzey Kore’yi anlamanın en zorlayıcı unsurlarından biridir. Liberal propaganda, bu aynayı yalnızca bir yüzüyle tutar ve Kuzey Kore’nin karanlığını, baskısını ve sefaletini göstermekle yetinir. Peki ya aynanın diğer yüzü? Bu yüz, liberal dünyanın kendi çelişkilerini ve kapitalizmin kör edici yanlarını görmemizi sağlar mı? Görmek isteyenler için evet, ama sadece görmekle yetinmek mümkün değildir. Liberal Propaganda ve Gerçeklik Kapitalist dünyanın liberal söylemi, Kuzey Kore’yi “modern bir gulag”(*) olarak resmeder. İnsan hakları ihlalleri, lider kültü, açlık ve baskı hikayeleriyle süslenmiş bu anlatılar, Batı’nın ideolojik üstünlük iddiasını pekiştirmek için tasarlanmıştır. Elbette, bu anlatıların doğruluk payı yadsınamaz...