Raftaki Mahzen: Okumanın ve Zamanın Mimarisi
Rafta tozlanan bir kitabı yıllar sonra yeniden raftan indirmek, alelade bir yaprak evirme eylemi değildir. Zamanın kilitli mahzenine elinde tek bir fenerle inmek, donmuş bir akıntıyı parmak uçlarıyla çözmektir. Kapağı açarsınız; kâğıt aynı kâğıttır, mürekkep aynı mürekkep, dizilim aynı dizilim... Fakat o kapağı aralayan eller de, satırların gölgesinde gezinen gözler de artık bambaşka bir mevsimin, bambaşka bir tereddüdün yongasıdır.
Zamanı saatin pirinç dişlilerinden ibaret sananlar için kitap, yazılıp bitmiş, mührü vurulmuş ölü bir nesnedir. Oysa hakiki bir metin, mermerden bir büst değil; her okumada yeniden biçimlenen gözenekli bir kütledir.
İki Zamanın Sayfa Eşiğinde Çarpışması
Sarı sayfanın üzerinde gözlerinizi gezdirdiğiniz o ilk an, iki ayrı zamansallığın aynı daracık satır çizgisinde göğüs göğüse çarpışmasıdır.
Yıllar önce altını çizdiğiniz bir cümlenin bugün size çocukça ve sığ gelişi; ya da vaktiyle teğet geçip gittiğiniz, belki de sıkıcı bulduğunuz bir paragrafın bugün göğsünüze bıçak gibi saplanması... Bu, geçmişteki toy bilinciniz ile aradan geçen yılların bilediği, yaraladığı, olgunlaştırdığı bugünkü bilincinizin metnin zemininde vuruşmasıdır. Sayfa, geçmişin tortusuyla geleceğin çekim gücünün tutuştuğu bir meydandır artık.
[ ESKİ OKUMA / TOY BİLİNÇ ]
│
▼
💥 [ KİTAP KAPAĞI / ÇARPIŞMA ] ───► [ ANLAMIN DÖNÜŞÜMÜ ]
▲ │
│ ▼
[ BUGÜNKÜ BİLİNÇ / DENEYİM ] [ GELECEĞİN İNŞASI ]
(Zihinsel Kolon)
Henüz ikinci kez açılmamış o kitap, geçmişte kalmış sığ bir tecrübenin hatırasıydı. Ancak kapağı aralayıp yeni bir idrakle okumaya başladığınızda, geçmişi edilgen bir hatıra olmaktan çıkarırsınız.
Nietzsche’nin kaderi yeniden arzulama belagatinde olduğu gibi; bugün ulaştığınız derinlikle o eski sayfaya eğildiğinizde, geçmişteki tecrübesizliğinizi bağışlar, eksik hatları tamamlar ve geçmişin anlamını basıp geçtiğiniz yerin altından çekip alırsınız. Kitap değişmemiştir ama onun geçmişinizde kapladığı hacim, zihninizdeki Mimarî baştan yontulmuştur.
Taze Bir Dal ve Geleceğin Çelik Kolonu
Sartre’ın dediği gibi, insanı belirleyen arkasındaki yükler değil, geleceğe doğru gerdiği "Projesi"dir. Raftaki eski bir kitabı bugün yeniden okumak, zamanın ana gövdesinde yeni bir dal filizlendirmektir.
Siz o metinden süzülen taze anlamları zihninize akıttığınızda, o yeni özsuyu yarın alacağınız kararlara, kuracağınız cümlelere, insanlara bakışınıza sızmaya başlar. Mazi, raflar arasında donup kalmış bir veri tabanı olmaktan çıkar; bugünün neşteriyle yeniden biçimlenerek geleceğin zihinsel mimarisine taze, çelik bir kolon olarak çakılır.
Çünkü bir kitabı ikinci kez okumak; yazarı değil, insanın kendi zamanını ve geleceğini yeniden inşa etmesidir.
Yorumlar